Business Analysis Body of Knowledge Guide v3(BABOK v3)

Cuốn sách dày hơn 500 trang, chữ nhỏ, không có hình minh hoạ dễ thương nào. Đọc lần đầu ai cũng thấy khô. Nhưng nó là tài liệu duy nhất hiện nay mô tả nghề BA một cách có hệ thống, và mọi câu hỏi trong ba kỳ thi của IIBA đều bám vào nó.

BABOK không dạy bạn làm BA. Nó liệt kê đầy đủ những việc một BA có thể phải làm, để bạn tự biết mình đang thiếu mảng nào.

Trong sách có gì

Phiên bản 3 phát hành năm 2015 và tới nay vẫn là bản dùng cho kỳ thi. Mở mục lục ra thì bộ khung nằm ở ba lớp.

Lớp nền là BACCM, mô hình sáu khái niệm cốt lõi ở chương 2 — phần nên đọc kỹ nhất, và cũng là phần ngắn nhất. Lớp giữa là sáu knowledge area với tổng cộng 30 task, mỗi task viết theo đúng một khuôn: input, elements, guidelines and tools, techniques, stakeholders, output. Đọc ba task đầu thì thấy chặt chẽ, đọc tới task thứ mười thì bắt đầu thấy nhàm.

Còn lại là ba phần người ta tra nhiều hơn đọc:

• Khoảng 50 kỹ thuật ở chương 10, từ brainstorming và interviews tới decision modelling, financial analysis.
• Underlying competencies — nhóm năng lực nền của bản thân người BA.
• Năm perspective: Agile, Business Intelligence, Information Technology, Business Architecture, Business Process Management. Đây là các lăng kính áp dụng, không phải quy trình.

Sáu knowledge area và vị trí của từng cái

Sáu vùng này không phải sáu giai đoạn nối đuôi nhau. Trong một sprint hai tuần bạn có thể chạm vào cả sáu, thậm chí trong cùng một buổi chiều.

Cách đọc để không bỏ cuộc ở chương 3

Đọc tuần tự từ trang 1 là cách nhanh nhất để bỏ dở. Thứ tự mình thấy hiệu quả hơn:

1. Chương 2 (BACCM và các khái niệm nền) — đọc kỹ, đây là bộ từ vựng dùng cho toàn sách.
2. Chương 10 (techniques) — tra như từ điển, mỗi lần cần một kỹ thuật thì mở đúng mục đó.
3. Knowledge area nào bạn đang làm hằng ngày, thường là Elicitation and Collaboration và Requirements Life Cycle Management.
4. Strategy Analysis và Solution Evaluation để sau, vì hai vùng này chỉ thấm khi bạn đã từng tham gia một quyết định đầu tư.

Bản tiếng Việt lưu hành trong các nhóm cộng đồng dịch chất lượng không đồng đều, một số thuật ngữ dịch lệch nghĩa. Nếu đọc để thi thì nên bám bản tiếng Anh, vì đề thi dùng đúng từ trong sách.

Ví dụ thực tế

Một bạn BA ở dự án core banking bị sếp hỏi vì sao yêu cầu hay bị đổi sát ngày release. Bạn đó mở phần Requirements Life Cycle Management, thấy có task Assess Requirements Changes với mô tả rất cụ thể về việc phải đánh giá tác động trước khi chấp nhận thay đổi. Cái đáng giá ở đây nằm ở chỗ khác: đội đang thiếu hẳn một bước. Mọi thay đổi đều vào thẳng backlog, không ai ước lượng ảnh hưởng tới các module đã test. Sau khi thêm một bảng impact ba dòng bắt buộc điền trước khi nhận CR, quý tiếp theo còn hai lần phải hotfix, quý trước đó là chín.

Nó dở ở đâu

BABOK dở ở chỗ viết trừu tượng, ví dụ ít, và đọc một mình rất buồn ngủ. Nó cũng không nói gì về việc thương lượng với một khách hàng đang giận. Nếu bạn cần biết ngày mai viết user story ra sao, có nhiều nguồn thực dụng hơn.

Chỗ nó có ích: khi bạn làm được hai ba năm và bắt đầu thấy công việc lộn xộn, BABOK cho bạn cái tên gọi cho từng mảnh, và một danh sách để đối chiếu xem mình đang bỏ sót gì. Với người chuẩn bị thi chứng chỉ thì nó là bắt buộc, không có đường vòng.