Certified Business Analysis Professional(CBAP)

CBAP là bậc cao nhất trong ba chứng chỉ nền của IIBA. Điều kiện nộp hồ sơ đã lọc gần hết người mới: bạn cần khoảng 7.500 giờ làm công việc phân tích nghiệp vụ trong 10 năm gần nhất, tương đương chừng năm năm làm toàn thời gian. Cộng thêm hai người bảo lãnh và 35 giờ đào tạo chuyên môn trong bốn năm.

Thi CBAP không kiểm tra bạn thuộc BABOK. Nó kiểm tra bạn có phản xạ chọn hành động đúng khi tình huống mơ hồ hay không.

Cách nó khác CCBA

Bảng đầy đủ ba bậc nằm ở mục ECBA, không cần chép lại ở đây. Ba chỗ lệch thật giữa CBAP và bậc ngay dưới nó:

Phí thi CBAP rơi vào khoảng 350 USD cho member và 505 USD cho người không phải member, cộng phí nộp hồ sơ khoảng 145 USD. IIBA điều chỉnh biểu phí định kỳ, kể cả cách gộp membership vào phí thi, nên kiểm tra lại trên iiba.org trước khi chuyển tiền.

Đề thi khó ở chỗ nào

Mỗi câu là một đoạn tình huống dài, có khi hơn nửa trang, mô tả một dự án với đủ nhân vật và ràng buộc. Bốn đáp án thường đều hợp lý một cách nào đó. Việc của bạn là chọn cái đúng theo tinh thần BABOK, thường là phương án ưu tiên xác nhận với stakeholder, đánh giá tác động, hoặc quay lại kiểm tra giả định trước khi hành động.

Điều này gây bẫy cho người làm lâu năm: bạn chọn theo cách công ty bạn đang làm, còn đề thi chấm theo cách BABOK mô tả. Hai cái lệch nhau khá thường xuyên, đặc biệt ở phần Requirements Life Cycle Management và Business Analysis Planning and Monitoring.

Tỷ trọng đề nghiêng hẳn về Requirements Analysis and Design Definition, vùng này chiếm phần lớn nhất, các vùng còn lại chia đều quanh mức trên dưới 15 phần trăm.

Ví dụ thực tế về cách người ta ôn

"Tháng đầu chị đọc hết một lượt mà chẳng nhớ được gì." Một chị BA lead ở TP.HCM kể lại lịch ôn của mình: bốn tháng, mỗi tối một tiếng rưỡi sau khi con đi ngủ. Tháng đầu đọc BABOK một lượt. Hai tháng kế chỉ làm mock test, mọi câu sai ghi vào một bảng chia theo knowledge area. Tháng cuối đọc lại đúng những phần sai nhiều. Thứ chị ấy nhấn mạnh là phải làm mock test đủ nhiều để quen áp lực đọc hiểu tiếng Anh trong 3,5 tiếng, chứ học thuộc 30 task thì vào phòng thi không dùng được mấy.

Hồ sơ khai giờ kinh nghiệm cũng mất công. Bạn phải chia số giờ vào từng knowledge area, và IIBA yêu cầu tối thiểu 900 giờ ở bốn trên sáu vùng. Nhiều người phải ngồi dựng lại lịch sử dự án ba bốn năm trước, nên hãy ghi chép dần từ bây giờ.

Ở Việt Nam nó đáng bao nhiêu

Rất ít tin tuyển dụng nội địa ghi CBAP là yêu cầu bắt buộc. Mình từng thấy một CV có CBAP bị loại vì thiếu kinh nghiệm domain, và cũng thấy người không chứng chỉ nào nhận offer lead ở cùng công ty đó.

Chỗ CBAP đổi được thành tiền: công ty outsourcing đấu thầu dự án Âu Mỹ cần chứng chỉ trong hồ sơ năng lực, chi nhánh tập đoàn nước ngoài có khung lương gắn với chứng chỉ, và hồ sơ ứng tuyển ra nước ngoài. Ngoài ba trường hợp đó, giá trị lớn nhất là cho chính bạn: quá trình ôn buộc phải nhìn lại toàn bộ nghề một cách có hệ thống, thứ mà đi làm thuần tuý rất khó có.

Nếu bạn dưới ba năm kinh nghiệm, đừng nhắm CBAP vội. Hồ sơ sẽ không đủ giờ, và có cố khai cho đủ thì phần audit ngẫu nhiên của IIBA cũng là một rủi ro không đáng.