Từ điển thuật ngữ BA

Cách làm phần mềm linh hoạt theo Tuyên ngôn Agile

Tập hợp giá trị và nguyên tắc trong Tuyên ngôn Agile 2001, ưu tiên phần mềm chạy được và phản hồi nhanh với thay đổi. Bản thân Agile là tư duy, còn Scrum hay Kanban là khung làm việc cụ thể.

Kiểm thử hộp đen

Cách kiểm thử chỉ dựa vào đầu vào và đầu ra theo yêu cầu, không cần biết bên trong code viết thế nào. Đây là kiểu test mà QC và người dùng nghiệp vụ làm hằng ngày.

Chứng chỉ chuyên gia phân tích nghiệp vụ cấp cao

Chứng chỉ cấp cao nhất trong ba bậc nền của IIBA, đòi khoảng 7.500 giờ làm BA trong 10 năm gần nhất. Đề thi là các tình huống dài, đọc kỹ đề còn khó hơn nhớ lý thuyết.

Ràng buộc

Giới hạn mà giải pháp buộc phải nằm trong: ngân sách, thời gian, công nghệ có sẵn, quy định pháp lý, chính sách công ty. Không phải thứ để thương lượng, mà là khung để thiết kế.

Tính năng

Một nhóm chức năng có thể mô tả bằng ngôn ngữ người dùng và mang lại giá trị đo được, nằm giữa epic và user story về kích cỡ. Đơn vị mà stakeholder thật sự nói chuyện hằng ngày.

Phân tích Khoảng cách

Kỹ thuật so sánh trạng thái hiện tại (as-is) với trạng thái mong muốn (to-be).

Phỏng vấn khai thác yêu cầu

Kỹ thuật khai thác yêu cầu qua buổi trao đổi trực tiếp với một hoặc hai người, dùng khi cần chiều sâu, cần hiểu ngoại lệ, hoặc khi chủ đề nhạy cảm không tiện đưa ra phòng họp đông người.

Chuyên viên phân tích nghiệp vụ mảng công nghệ thông tin

Nhánh BA gắn với phần mềm: đầu ra là tài liệu cho đội phát triển, đầu vào là nghiệp vụ của khách. Ở Việt Nam gần như mọi tin tuyển BA đều là tin tuyển IT BA, dù tiêu đề chỉ ghi hai chữ BA.

Mô hình ngôn ngữ lớn

Mô hình đoán chữ tiếp theo, huấn luyện trên khối văn bản khổng lồ, đủ tốt để tóm tắt, viết nháp, phân loại và trích xuất thông tin. Nó không tra cứu sự thật, nó dự đoán chuỗi chữ hợp lý nhất.

Bản mô phỏng giao diện

Bản thiết kế tĩnh đầy đủ màu sắc, font, icon và nội dung thật của một màn hình. Đây là thứ dev nhìn vào để code và là thứ khách hàng ký duyệt về mặt hình ảnh.

Phương pháp ưu tiên MoSCoW

Phương pháp ưu tiên hóa yêu cầu: Must have, Should have, Could have, Won't have.

Yêu cầu phi chức năng

Yêu cầu về chất lượng vận hành của hệ thống: nhanh, an toàn, ổn định, dễ mở rộng, chạy được trên môi trường nào. Không viết ra thì dev tự quyết, và QC không biết đường nào mà test.

Người bảo trợ dự án

Người cấp cao đứng sau dự án: duyệt ngân sách, gỡ vướng giữa các phòng ban, chịu trách nhiệm cuối cùng về kết quả kinh doanh mà dự án hứa mang lại.

Đảm bảo chất lượng

Tập hợp hoạt động hướng vào quy trình để lỗi ít có cơ hội sinh ra: đặt chuẩn tài liệu, review, audit, cải tiến cách làm. QA nhìn vào cách làm việc chứ không nhìn từng build.

Yêu cầu giải pháp

Tầng mô tả hệ thống phải làm được gì và làm tốt đến mức nào, chia thành yêu cầu chức năng và phi chức năng. Đây là tầng BA viết ra, không phải tầng khách đọc cho chép.

Sprint

Khoảng thời gian cố định (2-4 tuần) trong Scrum để hoàn thành một tập công việc đã cam kết.

Danh sách việc của một sprint

Kế hoạch của Developers cho một sprint, gồm Sprint Goal, các hạng mục lấy từ Product Backlog và cách làm chúng. Do chính đội phát triển sở hữu và cập nhật hằng ngày.

Phân tích SWOT

Framework phân tích chiến lược: Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats.

Nhóm năng lực nền của người phân tích nghiệp vụ

Chương riêng trong BABOK v3 liệt kê sáu nhóm năng lực cá nhân mà BA cần có, từ tư duy phân tích tới kỹ năng giao tiếp và công cụ. Đây là phần khó dạy nhất và cũng quyết định nhất khi phỏng vấn.

Tốc độ hoàn thành của nhóm

Số điểm mà một team hoàn thành trong một sprint, lấy trung bình vài sprint để dự báo dung lượng sắp tới. Chỉ có nghĩa trong nội bộ một team, không đem so giữa các team.