Từ điển thuật ngữ BA

Sơ đồ hoạt động

Sơ đồ UML mô tả luồng công việc theo thứ tự thời gian, mạnh ở chỗ có rẽ nhánh điều kiện, có bước chạy song song và có nhiều vai trò cùng tham gia một quy trình.

Quy trình hiện tại

Bản mô tả quy trình đang chạy thật, kèm thời gian, số lượng và điểm tắc. Điểm mấu chốt là ghi đúng thực tế chứ không phải chép lại quy định nội bộ cho đẹp.

Lập kế hoạch và giám sát công việc phân tích

Knowledge area lo việc lập kế hoạch cho chính công việc của BA: làm theo cách nào, ai tham gia, ai duyệt, tài liệu lưu ở đâu. Nó điều phối năm vùng còn lại của BABOK v3.

Ký hiệu và Mô hình Quy trình Nghiệp vụ

Tiêu chuẩn quốc tế để mô hình hóa quy trình nghiệp vụ bằng ký hiệu đồ họa.

Tái thiết kế quy trình nghiệp vụ

Thiết kế lại quy trình từ gốc để đạt bước nhảy về chi phí, tốc độ hoặc chất lượng, thay vì chỉnh sửa dần. Đụng tới cả cơ cấu tổ chức nên rủi ro cao và cần lãnh đạo đứng tên.

Yêu cầu thay đổi

Đề nghị chính thức thay đổi phạm vi, chức năng hoặc tài liệu đã chốt, kèm phân tích tác động về thời gian, chi phí và rủi ro trước khi có người đủ thẩm quyền phê duyệt.

Sơ đồ ngữ cảnh

Sơ đồ một trang đặt hệ thống ở giữa và các bên trao đổi dữ liệu với nó xung quanh. Vẽ trong mười lăm phút, dùng để chốt ranh giới phạm vi và liệt kê danh sách tích hợp.

Vòng đời của lỗi

Chuỗi trạng thái mà một defect đi qua từ lúc được phát hiện tới lúc đóng: New, Assigned, Open, Fixed, Retest, Verified, Closed, cộng các nhánh rẽ như Reopen, Rejected hay Deferred.

Công cụ vẽ sơ đồ miễn phí, web app ở app.diagrams.net

Công cụ vẽ sơ đồ miễn phí chạy trên trình duyệt, có sẵn thư viện BPMN, UML, flowchart và wireframe. Là công cụ mặc định của phần lớn BA Việt Nam, kể cả nơi đã mua Visio.

Lưu đồ

Sơ đồ mô tả một luồng xử lý theo thứ tự, có rẽ nhánh điều kiện, dùng bộ ký hiệu quen thuộc ai cũng đọc được. Mạnh khi giải thích nhanh, yếu khi quy trình có nhiều vai trò.

Đưa hệ thống lên chạy thật và cắt chuyển

Giai đoạn chuyển từ hệ thống cũ sang hệ thống mới trong đời thật: kế hoạch cắt chuyển theo mốc giờ, tiêu chí go hoặc no-go, phương án quay đầu và những tuần chăm sóc đặc biệt sau đó.

Phương pháp Kanban

Cách quản lý công việc bằng bảng trực quan và giới hạn số việc đang làm dở, kéo việc mới vào khi có chỗ trống thay vì đẩy theo lô. Không có sprint, không có vai trò bắt buộc.

Khung làm việc Scrum

Khung làm việc nhẹ gồm 3 accountability, 5 event và 3 artifact, giúp nhóm nhỏ chia việc thành chu kỳ ngắn, làm ra thứ dùng được rồi nhìn lại và điều chỉnh.

Vòng đời phát triển phần mềm

Chuỗi các pha một phần mềm đi qua từ lúc có ý tưởng tới lúc ngừng dùng: lập kế hoạch, phân tích, thiết kế, lập trình, kiểm thử, triển khai, vận hành. BA có việc ở gần như mọi pha.

Sơ đồ phân làn

Cách bố cục sơ đồ quy trình theo làn, mỗi làn là một vai trò và mỗi bước nằm trong làn của người chịu trách nhiệm. Nhìn ra ngay chỗ bàn giao và chỗ việc hay bị rơi.

Tích hợp hệ thống

Việc nối các hệ thống rời rạc lại để dữ liệu chảy qua nhau mà không cần người ngồi copy paste. Phần khó nằm ở thoả thuận nghiệp vụ giữa hai bên chứ không ở đoạn code.

Quy trình mục tiêu

Quy trình đích sau dự án: đã xử lý điểm tắc của as-is, chạy được với hệ thống và con người có thật, và có người đủ thẩm quyền ký duyệt. Là gốc để bóc ra danh sách yêu cầu.

Ngôn ngữ mô hình hóa thống nhất

Bộ ký hiệu chuẩn do OMG duy trì để vẽ sơ đồ mô tả hệ thống phần mềm, gồm 14 loại sơ đồ. BA thường chỉ cần thạo bốn tới năm loại là đủ dùng cho hầu hết tài liệu.

Mô hình thác nước

Mô hình phát triển đi tuần tự qua từng pha, mỗi pha ký duyệt xong mới sang pha sau. Bị chê nhiều nhưng vẫn là cách chạy phổ biến ở dự án ngân hàng, nhà nước và các hợp đồng trọn gói tại Việt Nam.